Społeczne miejsca dziedzictwa są inicjatywami opierającymi się na osobach, które dzielą się źródłami dziedzictwa, czyniąc je z własnej woli publicznymi. One także przekształcają dal w bliskość, poszerzając pole kształtowania teraźniejszości. Wywołują emocje. Budują interakcje, relacje i więzi. Łączą. Pomimo to pozostają niezauważane przez prawo publiczne oraz niedoceniane.

Zapraszamy do stworzenia wspólnej drogi formacyjnej dla różnych środowisk działających na rzecz dziedzictwa kulturowego: muzealniczych, kolekcjonerskich, samorządowych, społecznych, przedsiębiorczych i wszystkich innych.

Proponujemy:
Wprowadzenie pojęcia „społeczne miejsca dziedzictwa”, które pozwoli wspierać społeczne działania na rzecz dziedzictwa.
Stworzenie nowego „ustroju dziedzictwa” umocowanego w specjalnej, uniwersalnej ustawie o dziedzictwie, w których miejsce znajdą działalności wszystkich sektorów.
Zorganizowanie ogólnopolskiej sieci współpracy „Społeczne miejsca dziedzictwa”.

Co nas łączy?
Poszanowanie i podziw dla energii obywateli.
Wiara w społeczeństwo obywatelskie, które buduje się poprzez dzielenie się wszelkiego typu zasobami, także czasem, umiejętnościami, wspomaganiem się, sieciowaniem.
Dziedzictwo praktykowane z różnych perspektyw.
Wiara w siłę źródła i jego interpretacji.

Dlaczego „Społeczne miejsca dziedzictwa”?
Uwidaczniają bezcenny kapitał społeczny i kulturowy oraz troskę i zaangażowanie tych miejsc.
Mają społeczny wymiar i znaczenie dla wspólnot lokalnych i krajowych.
Pozwalają rozpoznać niedostrzeżone dotychczas miejsca i działania przyczyniające się do wytwarzania dziedzictwa.

Nasze atuty:
Ciągłość trwania.
Różnorodność podmiotów i zasobów.
Postawy zaangażowane.
Deklaracja wsparcia wspólnych działań.

Nasze słabości:
Brak konsolidacji.
Rozwarstwienie podmiotów i zasobów.
Postawa obojętna decydentów i instytucji.
Kanibalizm środowiskowy.

Nasze wyzwania:
Środowiskowe – dookreślenie tego, co może nas łączyć.
Praca nad wyjaśnianiem społecznego wymiaru tego, co prywatne.
Współdzielenie wiedzy i zapewnienie dostępności.
(Nie)widoczność nas jako cennych i pełnoprawnych bytów społecznych oraz marginalizacja naszych potrzeb i problemów.
Reprezentacja środowiska wobec decydentów, integracja wewnętrzna, przestrzeń dialogu.

Społeczne miejsca dziedzictwa to inicjatywy, dla których fundamentem są osoby pragnące dzielić się zasobami dziedzictwa będącymi w ich posiadaniu.

Osoby te troszczą się o stan materialny tegoż dziedzictwa, pogłębiają wiedzę na jego temat i wychodząc od niego prowadzą społeczne działania ukierunkowane na budowanie relacji, więzi, interakcji.

W ten sposób osoby te czynią osobiste zasoby dziedzictwa rzeczą publiczną [lub: czynią otwartymi], budując organicznie ogniwa pamięci, poszerzając przestrzenie wspólnoty i pogłębiając jej samoświadomość.

grupa inicjatywna „Społeczne miejsca dziedzictwa”:
dr hab., prof. APS Beata Nessel-Łukasik –  socjolożka, badaczka, muzealniczka.
dr Wiesław Skrobot – archeolog, muzealnik,  fenomenolog przestrzeni.
dr Agnieszka Szostak – menadżerka kultury, badaczka, doktorka zarządzania.
dr Justyna Marcinkowska – badaczka kultury oddolnej, antropolożka i animatorka kultury.
dr Antoni Bartosz – reformator Muzeum Etnograficznego w Krakowie, społecznik, edukator.
dr Longin Graczyk – etnolog, antropolog kulturowy, kulturoznawca.

Fundacja Ari Ari (2008) – prowadzi badania naukowe, diagnozy społeczne, wspiera różne środowiska w obszarze społeczeństwa obywatelskiego i kultury, pracuje interdyscyplinarnie i włączająco, projektuje zmian.

Kontakt:
ariari@ariari.org
facebook.com/fundacjaariari
facebook.com/groups/spolecznemiejscadziedzictw

Manifest „społecznych miejsc dziedzictwa”

My, twórcy idei społecznych miejsc dziedzictwa oraz angażujący się w ich powoływanie, uwidacznianie i udostępnianie, chcemy uznania tego wyjątkowego kapitału społecznego oraz włączenia go w organiczny ustrój dziedzictwa kraju.

Społeczne miejsca dziedzictwa opierają się na przekonaniu, że dziedzictwo jest procesem, w którym podmiotem jest człowiek, a nie artefakt. Dzieje się zawsze tu i teraz, buduje teraźniejszość, tworzy osobiste relacje ze źródłami, czyli świadectwami życia ludzi, którzy nas poprzedzają. Jak każda i każdy z nas, uczyli się oni radzić sobie z rzeczywistością. Świadectwa tych zmagań odbijają nie tylko w ich losach, ale i wytworach ich wyobraźni, umysłu, rąk – w przedmiotach, budowlach, wnętrzach, praktykach, zwyczajach, krajobrazach. Dla nas kryją wieloraką lekcję. Wśród tych świadectw rodzimy się i rozwijamy także my. „Mój człowiek nie pochodzi znikąd”, pisał Czesław Miłosz na dalekiej emigracji.

Społeczne miejsca dziedzictwa są inicjatywami oddolnymi opierającymi się na osobach, które dzielą się źródłami dziedzictwa, czyniąc je z własnej woli publicznymi. One także przekształcają dal w bliskość, poszerzając pole kształtowania teraźniejszości. Wywołują emocje. Budują interakcje, relacje i więzi. Łączą. Pomimo to pozostają niezauważane przez prawo publiczne oraz niedoceniane.

Będąc jednym z aktorów społecznych, domagamy się, aby społeczne miejsca dziedzictwa otrzymały podmiotowość, a także możliwości korzystania ze środowiskowego oraz publicznego wsparcia. Jednocześnie wsparcie to nie może obciążać administracyjnie ani instytucji, ani beneficjenta.

Najwyższy także czas, aby zaczerpnąć z doświadczeń i praktyk innych krajów, w których podobne organizmy otrzymują wielostronną pomoc w postaci środków publicznych oraz instytucji, w uznaniu ich roli w budowaniu tkanki społecznej i upowszechnianiu wartości dziedzictwa.